Bu, kişinin meslek seçiminde rol oynayan kişilik özellikleri yönünden kendini açık ve doğru bir biçimde değerlendirebilmesi demektir. Bunun için aşağıdaki yetenek, ilgi ve değerlerle ilgili kısımları dikkatlice okuyunuz.

YETENEKLER: Bir kimsenin bir alandaki yeteneğini (öğrenme gücünü) tanımasının en kolay yolu o güne kadar elde ettiği başarılara bakmasıdır.

            Yükseköğretim kurumlarında verilen eğitim genellikle sözcük, sayı, şekil gibi sembollerle ifade edilen kavramların öğrenilmesini ve bu kavramlarla akıl yürütülmesini gerektirmektedir. Böyle bir eğitimde başarılı olmak için gerekli eğitim türüne “Akademik Yetenek” adı verilmektedir.

            Genel akademik yetenek, sözel yetenek, sayısal yetenek ve şekil-uzay ilişkileri yeteneği olmak üzere üç tür yeteneği içeren bir kavramdır. Aşağıda açıklanmıştır:

1. Sözel Yetenek: Sözcüklerle ifade edilmiş kavramları öğrenebilme, sorunları algılayıp çözebilme ve düşünceleri doğru, açık bir biçimde anlatabilme gücünü ifade eder. Sözel yetenek sosyal bilimlerde, dil bilim ve diğer insan bilimlerindeki başarı için gereklidir.

İLGİLER: Bireyin seçme özgürlüğü olduğu durumlarda gerçek ilgiyi saptama olasılığı daha yüksektir. Bir kimse önünde çeşitli etkinlik imkanları olduğu halde hep belirli bir etkinlik türüne yöneliyorsa, o etkinlik alanına ilgisi var demektir. Örneğin bir öğrenci, resim, müzik, beden eğitimi ve yabancı dil derslerinden birini seçme durumunda kaldığında her defasında resmi seçiyorsa ve bu seçimin gerisinde sevdiği bir arkadaşı ile beraber olma ya da sevdiği bir öğretmenden ders alma gibi bir istek yoksa o zaman bu öğrencinin resme karşı ilgisi olduğu söylenebilir. Bir kimsenin ilgi duyduğu etkinlik genellikle onun yetenekli olduğu bir alandır.

Aşağıda belli başlı ilgi alanları tanıtılmış ve bunların ilgili oldukları bazı yükseköğretim programları verilmiştir:

1. Temel Bilim (Fen): Fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerin konusunu oluşturan doğal olayları incelemek, matematik konularıyla uğraşmak gibi davranışlarda kendini gösteren bir ilgi alanıdır. Bu ilgisi yüksek olan kişiler, yukarıda belirtilen temel bilim alanları yanında tıp, veterinerlik ve mühendislik, mimarlık gibi uygulamalı alanlarda bilimsel çalışma yapmaktan doyum sağlayabilirler.

2. Sosyal Bilim: Sosyal olayları incelemek ve nedenlerini araştırmak gibi davranışlarda ifadesini bulan bir ilgi alanıdır. Bu ilgisi yüksek olan kişiler hukuk, siyaset bilimi, sosyoloji, psikoloji, ilahiyat, arkeoloji, antropoloji, eğitim, turizm, ekonomi gibi alanlarda çalışmakla mutlu ve başarılı olabilirler.

3. Canlı Varlık: Hayvan ve bitkilerin yaşayışlarını incelemekten, onları yetiştirip üretmekten zevk alma gibi davranışları içerir. Bu kişiler açık havada çalışmaktan da zevk alırlar. Veteriner hekimlik, ziraat mühendisliği, biyoloji, zooloji, eczacılık gibi alanlar.

4. Mekanik: Çeşitli alet ve makineler yapmak, işletmek ve onarmak gibi etkinliklerden hoşlanmaktır. Bu ilgi makine ve elektrik-elektronik mühendisliği ve teknikerliği gibi teknik alanlarda başarı ve doyum için gereklidir.

5. İkna: başkalarına düşüncelerini aktarma, belli amacı gerçekleştirmek için başlarını etkileme gibi davranışları içeren bir ilgi alanıdır. İlgili meslekler arasında yazarlık, gazetecilik, diplomatlık, din görevliliği, pazarlamacılık, ekonomi, her türlü yönetim, politika, reklamcılık sayılabilir.

6. Ticaret: Alım satım işleriyle uğraşma, ticaret yoluyla kar elde etme, bir malı müşteriye tanıtma ve satma gibi faaliyetlerde ifadesini bulan ticaret ilgisi pazarlama ve reklamcılık programları ile doğrudan ilgilidir. Ancak ticarete ilgi duyan kimseler, hangi alanda yetişmiş olursa olsunlar, bir gün meslekleri ile ilgili ticari bir faaliyette bulunabilirler. Örneğin bir ziraat mühendisi ziraat aletleri veya ilaçları satan bir dükkan açabilir. Yine bir avukat, diş hekimi, mütercim-tercüman, mimar, her türlü turizm işletmesi gibi.

8. Edebiyat: Her türlü edebi eseri inceleme, eleştirme ve edebi eserler yazma gibi davranışlara yüksek düzeyde ilgi duyanların dil-edebiyat ve basın-yayın yükseköğretim programlarında doyum sağlayacakları söylenebilir. Ayrıca tiyatro, sanat tarihi de bunlara eklenebilir.

9. Güzel Sanatlar (Sanat): Resim, heykel ve el sanatları ile ilgili eserleri incelemek ve bu tür eserler ortaya koymakla ilgilidir.

10. Müzik: Bir müzik aleti çalma, müzik dinleme ve beste yapma gibi davranışlarla kendini gösteren bir ilgidir. Müziğe yüksek derecede ilgi duyanlar için konservatuvarların müzik bölümleri uygundur.

11. Sosyal Yardım: Hasta, yoksul, sakat insanlara yardım etme ve onların sıkıntılarını azaltma gibi davranışlarda ifadesini bulur. Sosyal hizmetler, tıp, hemşirelik, psikoloji, eğitim ve çocuk gelişimi uygun çalışma alanları olabilir.

DEĞERLER: Bir kimsenin “Ben ne için çalışıyorum?”, “Mesleğimden, hayattan ne bekliyorum?” gibi sorulara verdiği cevaplar o kişinin meslek değerlerini yansıtır. Bu cevaplar yeteneklerimi geliştirmek için; sevdiğim etkinlikleri yapıp mutlu olmak için; çok para kazanıp zengin olmak için vs. olabilir. Belli başlı değerler şöyledir:

1. Yeteneğinin kullanma: İnsanlarda sahip oldukları güçleri kullanma ve geliştirme eğilimi vardır.

2. Yaratıcılık: Her meslekte sorunlara değişik açıdan bakabilme, yeni yorum ve sentezlere gidebilme olanağı vardır. Ancak bu olanak mimarlık, endüstriyel tasarım, öğretmenlik gibi alanlarda daha çoktur.

3. Yarışma: Yarışma, yeteneğine uygun bir mesleğe girme ile mümkün olabilmektedir.

4. İşbirliği: İşbirliği içinde ve sorumluluğu başkaları ile paylaşarak çalışmak isteyen bir mühendis fabrikada çalışabilir. İşbirliği özelliği zayıf yani bağımsız hareket etmekten hoşlanan bir başka mühendis ise, özel iş yeri açabilir ya da fabrikada yönetici pozisyonunu tercih edebilir.

5. Değişiklik: Hayatlarında değişiklik ve yenilik isteyen insanların eğilimidir. Gazetecilik, diplomatlık, turizm rehberliği bu tür mesleklerdendir.

6. Düzenli Yaşam: Seyahat etmeyi, gece ve tatillerde nöbet tutmayı gerektirmeyen, düzenli gelir sağlayan işleri kapsar.

7. Liderlik: Her meslek grubunda çeşitli yöneticilik pozisyonları vardır.

8. Kazanç: Bol kazanç risk faktörüyle de yakından ilgilidir.

9. Ün Sahibi Olma: Gazetecilik, tiyatro, televizyon, çeşitli sanat ve spor dalları bu ihtiyacın doyumuna imkan veren alanlardır.

Comments

Add New Search

Write comment
Name:
Email:
Website:
Title:
UBBCode:	-color-aquablackbluefuchsiagraygreenlimemaroonnavyolivepurpleredsilvertealwhiteyellow -size-tinysmallmediumlargehuge

Powered by !JoomlaComment 4.0alpha3

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."