Prof. Dr. Yankı Yazgan’dan obsesif kompülsif (saplantı zorlantı) bozukluk (OKB) hakkında temel bilgiler…

            Obsesyon: Tekrarlayıcı, rahatsız edici, istenmeyen, gerginlik ve endişe yaratan düşünce. Kompülsiyon: Obsesyonla ilişkili gerginliği azaltmak için tekrarlayıcı, rahatsız edici, durulması zor hareket.

            “Kardeşime istemeden bir zarar verirsem… o yüzden ondan uzak durmaya çalışıyorum. Herkes aramız bozuk ya da ben ona küsüm diye düşünüyor oysa…”

            “O pantolonu giydiğimde beni eşcinsel sanırlar diye korkuyorum.” (16 yaşında, genç erkek)

            “Birisiyle tokalaştığımda, elimin mikroplandığı düşüncesinden sonra aklım fikrim elimi yıkamakta; saatlerce elimi yıkıyorum temizlendiğine inanıncaya kadar.” (14 yaşında)

            Küçük kız evde herkesin oturacağı yeri belirleyip, evin üyeleri başka yerlere oturulduğunda, eşyaları yerlere fırlatıyor, kafasını duvarlara vurmaya başlıyor. (4 yaşında)

            Evden çıkarken belli bir düzende eşyalara dokunup, evdekilerin elini öpüyor. Düzende en ufak bir aksama hissi geldiğinde sil baştan… Evden çıkmak saatler aldığı için okula hep geç kalıyor. (11 yaşında)

            Kritik bir sınava hazırlanan genç:”Soruları ne 3 ne 5 tam 4 kez kontrol etmeliyim. Dört kontrolde karar veremezsem, doğru cevabı vermiş olsam bile dördün katları kadar tekrar çözmeliyim… Herkes bitirirken, ben ancak yarısını gelmiş oluyorum sınavın.”

            Babasının eve kaçta geleceğini tekrar tekrar soran çocuk:”Biliyorum, anladım ama sormazsam sanki babamın gelmesi mümkün olmazmış gibi geliyor.”

            Hiçbir eksiğe tahammülü olmayan çocuk:”Kalemlerim, defterlerim, silgilerim yerinde değilse, dersime oturmam mümkün değil.”

            “Tırnaklarımı kesme, kestiklerini yapıştır…” (5 yaşında)

            Hayat karşısındaki bu zorlanma çocuğu, genci şaşırtır. Kimseyle paylaşılacak cinsten olmayan, kimsenin anlamayacağını sandığı duygu ve düşüncelerle bunalır.

            “Ya bu düşünceler gerçek olursa? Kontrolü kaybedersem?”

            “Bir tek ben böyle düşünüyor ve bir tek ben böyle hissediyorum.”

            “Bu düşüncelere dayanamayacağım..”

            Konsantrasyon (dikkat etme) problemleri, ders başarısında beklenmedik düşüş (kafasındaki takıntılı düşüncelerle mücadele etmekten kendini derse, okumaya vermekte zorluk).

            Diğer çocuklardan fiziki olarak uzak durmaya çalışmak (dokunmayı engellemek için).

            Okula gitmeyi istememe (evden uzak olursa kendine veya evdekilere kötü bir şey olacağını düşünmek, okulda olduğunda aklına gelmesini engelleyemediği düşünceler).

            Banyoda uzun zaman geçirme (bir türlü yeterince temizlendiğine inanamama, temizlik için gerekenleri yeterince yapmamışlık hissi).

            Huysuzluk, keyifsizlik, ısrarcılık (dediğini yaptırmaya çalışmak, neden öyle istediğini bir türlü anlatamamak, görünüşte sebepsiz öfkelenmek).

            Ayrılık anlarını uzatmak (evden bir türlü çıkamamak; vedalaşmaları uzatmak, tam o sıralarda huysuzluk yapmak).

            İyileşmeyen cilt yaraları (özellikle elde, sık yıkamaya veya deterjan vb. cilde uygun olmayan temizlik malzemesinin kullanımına bağlı).

            OKB erken  başlangıç yaptığı ölçüde kişilik özelliklerini etkiler. Bağımlılık hisleri kuvvetlenirken, ayrılığa duyarlı bir yapı gelişir. Eksikliğe tahammülsüzlük, kusur görücülük ve “ya hep ya hiç” yaklaşımı ile hayattan memnuniyet zorlaşır. Depresyonu kolaylaştırır.

            Çocuklarda en sık rastlanan tetikleyici durumlar “ayrılık” ve “geçiş dönemleri”dir. Taşınma, anababa ayrılığı, uzamış hastalıklar, okula başlangıç dönemleri, sınav dönemleri, mevsim geçişleri örnek olarak düşünülebilir. Bu yaşam olaylarının hiçbiri OKB nedeni değildir, OKB belirtilerini ortaya çıkaran unsurlardır.

            OKB’de görülen bazı davranışlar bir çoğumuzun gündelik hayatta yaptığımız, kendimizi çeşitli tehlikelerden korumak için gerek duyduğumuz davranışlardan farklı değillerdir. Kirli olmadığı halde elleri kirliymiş gibi hissedip yıkamak, kilitli bir kapının kilitli olduğunu bildiği halde tekrar kilitleme ihtiyacı duymak bir OKB’linin bile anlamsızlığını bildiği ama engelleyemediği” gereksiz önlemler alma problemi”dir.

            Anababa kompülsif davranışlara katılmamalıdır. Çocuğun mikrop kapma endişesi yüzünden eve misafir çağırmamak, çocuğun eşyalarının anlamsız bir sayıya kadar yıkanması, bitmek bilmez onaylanma isteklerinin karşılanması ya da çocuğun aynı sorusuna defalarca cevap vermek gibi yardımlardan kaçınmalıdır. Anababa çocuğa bu şekliyle yardım vermekten kaçındığında, çocuğun korku veya rahatsızlık duymasının arttığını görebilirler. Bu durumda mücadeleden vazgeçerlerse, çocuk, korkularıyla, aileyi kontrol edebildiğini görürse, kompülsüyonları artacak ve durumu kötüleşecektir.

            OKB’nin tedavisi mümkündür. Çocuk ve ergen psikiyatrisinden alınacak yardım ile anababa tedavi programının bir parçası olmaktadır.

Sağlıklı günler dileriz.

Comments

Add New Search

Write comment
Name:
Email:
Website:
Title:
UBBCode:	-color-aquablackbluefuchsiagraygreenlimemaroonnavyolivepurpleredsilvertealwhiteyellow -size-tinysmallmediumlargehuge

Powered by !JoomlaComment 4.0alpha3

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."